en reisde met spoed naar het bergland, naar een stad in Juda.
Zij ging het huis van Zacharias binnen en groette Elisabeth.
Zodra Elisabeth de groet van Maria hoorde,
sprong het kind op in haar schoot
en Elisabeth werd vervuld met de Heilige Geest.
En zij riep met luide stem:
“Gij zijt gezegend onder de vrouwen
en gezegend is de vrucht van uw schoot.
Waarom overkomt dit mij,
dat de moeder van mijn Heer naar mij toekomt?
Want zie, zodra de klank van uw groet mijn oren bereikte,
sprong het kind van vreugde op in mijn schoot.
Zalig zij die geloofd heeft dat tot voltooiing zal komen
wat haar door de Heer gezegd is.”
En Maria zei:
“Hoog verheft mijn ziel de Heer.
Van vreugde juicht mijn geest om God, mijn Heiland,
omdat Hij neerzag op de nederigheid van zijn dienstmaagd.
Want zie, van nu af prijzen alle geslachten mij zalig,
omdat Hij die machtig is, grote dingen aan mij deed
en heilig is zijn Naam.
Zijn barmhartigheid geldt van geslacht tot geslacht
voor hen die Hem vrezen.
Hij doet kracht gelden met zijn arm,
trotsen van hart slaat Hij uiteen.
Hij haalt machtigen omlaag van hun troon,
maar nederigen verheft Hij.
Hongerigen vervult Hij met goede gaven,
maar rijken zendt Hij heen met lege handen.
Zijn dienaar Israël is Hij te hulp gekomen,
indachtig zijn barmhartigheid,
zoals Hij gesproken had tot onze vaderen,
jegens Abraham en zijn nageslacht voor eeuwig.”
Maria bleef ongeveer drie maanden bij haar
en keerde naar haar huis terug.
Beste vrienden,
De laatste tijd ben ik nogal bezig geweest met het verhaal van professor Arday uit Cambridge. Hij had een soort superster-carrière na een hele moeilijke jeugd. Hij had naar eigen zeggen mutisme gehad als kind, dat betekent dat je niet kan spreken. Ook leerde hij pas lezen en schrijven op zijn achttiende. Daarna werd hij toch door veel inzet, en inspiratie van anderen, gymleraar, schreef hij een proefschrift en werd uiteindelijk hoogleraar.
Maar het verhaal werd doorgeprikt – er bleek steeds meer niet van te kloppen – en het is allemaal heel verdrietig afgelopen. Ik geloof niet dat hij een slecht mens was, hij lijkt op iemand die langzaam de greep op de werkelijkheid verloor. En wanneer heb je geen greep op de werkelijkheid? Als je met niemand meer kan praten over wie je echt bent, en wat je echt vindt. En dan heeft dat mutisme, ongeacht of het 'waar' is, wel een rijke symbolische betekenis. Hij lijkt nooit iemand te hebben kunnen vertellen wie hij wel was.
We vieren vandaag Maria Tenhemelopneming. Een mooi feest in het jaar. In onze parochie vieren we het ook op zondag omdat wij een Mariaparochie zijn. Als Maria's leven voltooid is dan ging ze niet dood, zoals andere mensen die moeten wachten op de opstanding. We geloven als Kerk dat Maria met lichaam en ziel opgenomen werd in de Hemel. Helemaal. Niet dat haar ziel gelijk naar boven ging, maar de lege huls achterbleef. Nee. Lichaam én ziel. De hele mens.
En als we kijken naar Maria vragen we ons af, wat gaf haar die vleugels?
Je kan het in het leven niet altijd zeggen wat er op je hart ligt. Wij zijn daar natuurlijk aan gewend. Maar in het grootste deel van de geschiedenis, én in de huidige wereld. In ontwikkelingslanden, in dictaturen en andere plaatsen die ver van onze westerse cultuur afstaan moet je bang zijn om te zeggen wat je vindt. Dat kan alleen maar onder vertrouwde mensen. Want als je dat in het openbaar doet word je vervolgd, bedreigd, of gewoon opgeruimd. De waarheid wordt dan een geheim dat je moet bewaren. Maar een geheim is als een vrucht of een zaad. Het is een levend ding. En als je het niet uit kan laten komen, niet kan voldragen, dan maakt het de drager van het geheim ziek.
Sommige andere geheimen komen van God, die geheimen leven nog meer. Daar moet je ook mee wachten om die bekend te maken. Dat is ontzettend moeilijk. Als in het Oude Testament inkrijgen dat ze woorden moeten spreken dan kunnen ze dat bijna niet tegenhouden. Het woord moet er uit.
En wat zijn profeten in vergelijking tot Maria? Maar van Maria lezen we steeds: ze bewaarde al deze geheimen in haar hart. Alsof het niks is. Maar Maria is natuurlijk niet geheel en al als wij, zij is met God verbonden op zo`n verregaande manier dat die onze voorstelling te boven gaat.
Toch heeft ook Maria een plek nodig waar over het Geheim gesproken kan worden. En dat kan niet bij Jozef, want dat is niet zo`n prater. En hij weet ook niet wat hij er van denken moet.
Maria is dan wel zonder zonde, maar als zelfs Jezus Christus had mensen nodig om zich heen. Mensen die het geheim kunnen mee-beleven wanneer dat nodig is. En niet iedereen kan dat. Zo vertrekt zij naar het bergland. Om daar het geheim te kunnen delen.
Geheimen zijn niet zomaar te zien, niet zomaar te ontsluieren. De geheimen geven zich alleen prijs aan mensen die de waarheid liefhebben. Teksten laten zich pas echt lezen door mensen die vurig geven om wat er staat, die daar altijd mee bezig zijn. Theologen, filosofen, letterkundigen. Aan hen geeft de tekst geheimen prijs. Niet als beloning voor hun geleerdheid. Dat is de omgekeerde wereld. Je moet eerst érgens heel erg om geven, pas dan word je er geleerd in. De tekst geeft het geheim prijs omwille van de liefde, en niet omwille van iets anders.
Aan wie geeft onze waarneembare werkelijkheid zich prijs? Aan wetenschappers, natuurlijk, maar om die lange vormingsweg te kunnen gaan en vol te houden, moet je houden van die wezenlijke vragen. Iemand die zomaar wat aanfrummelt met de microscoop zal wel eens wat vinden, maar aan hem of haar toont zich geen Geheim.
Aan wie geeft het Geheim van God zich prijs? Bij wie klopt het aan. Zomaar iemand in de straat? Of wandelt dat Geheim naar het paleis van de Landvoogd, of de Tempel, om zich aan de Hogepriester te tonen? Of met grote spoed naar de Theologiefaculteit om zich in een werkgroep te laten bespreken?
Nee, het hoogste geheim toont de diepste werkelijkheid op de meest fundamentele manier. Waar het in de wereld nog mogelijk is om aan (onvolledige) kennis te komen zonder dat je ergens om geeft is dit met de zaken van God onmogelijk. Hooguit kun je lege formules over God herhalen. Misschien Thomas van Aquino citeren. Of zeggen wat een woord in de Bijbel in het Grieks betekent. Maar intieme kennis van God – wie Hij is , wat Hij doet, blijft ver van je. Het kan niet anders zijn.
Je kan kennis van de tekst hebben zonder liefde, maar de tekst gaat niet voor jou leven.
Je kan de kennis van de wereld hebben zonder liefde, maar het wonder en de doorbraak gaan langs je heen.
Je kan kennis over God hebben zonder dat je om God geeft. Maar geen kennis van God. Het Geheim gaat aan je voorbij. Je hebt intieme kennis van God met de mensen waar je nabij mee bent met wie je kan spreken over Gods geheimen, of je hebt die niet.
Het Geheim toont zich aan Elisabeth, aan Johannes, aan de mensen die liefdevol wachten op de klop op de deur. Zij kennen de volgorde der dingen. Ze wachten op wat God hen tonen wil, en springen zelfs in de moederschoot al op. Ze herkennen de tekens die anderen zouden missen omdat ze met de ogen van liefde kijken. Daar word je namelijk opmerkzamer van. Net als dat je sneller ziet dat er wat omgaat in de mensen waar je van houdt, dan bij vreemden. Als Maria bij Elisabeth komt is er vreugde in het samenzijn, want zij delen het Geheim. (Wat een contrast met onze verdrietige professor die waarschijnlijk zijn geheim met niemand kon delen.)
Maar omdat het een geheim van God is dat gedeeld wordt, kan het alleen gezien worden door iemand die van God vervuld is. En als je het ziet, dan spring je op van vreugde. En die vreugde wordt gedeeld. Voor wie vol is van God is de weg naar Boven vrij. De zwaartekracht van het aardse heeft je dan minder in zijn macht. Je wordt er lichter van. En wie bevrijd is van zonde wordt dan uiteindelijk op ten Hemel opgenomen in Gods leven.
Maria Tenhemelopneming gaat over Maria, maar ten diepste over het Geheim dat zij, door liefde, in de wereld bracht, vanuit die liefde heeft zij de wereld deelgenoot gemaakt van dat geheim. In de Universiteit van Leuven staat een beroemd beeld van Maria met het kind Jezus op schoot. De Zetel der Wijsheid, zo heet zij daar. Laten we ons raken door wat God ons genadevol geeft, en groeien wij in liefde, dan krijgen wij ook deel aan die eeuwige wijsheid. De wijsheid waardoor het leven lichter wordt en ook wij kunnen opzien naar daar, waar Zij nu is, met Jezus haar Zoon.
Amen.
