15e zondag door het jaar A

 

Vijftiende zondag in gewone tijd

Je gaat het zien als je het doorhebt

 

Beste vrienden,

Het is u misschien wel eens overkomen dat u een boek herleest uit uw jeugd. Misschien wel een boek dat  u voor de leeslijst moest lezen en waar u toen de schouders over ophaalde. Nu slaat u het weer open als en als u het herleest denkt u opeens: wat een bijzonder boek is dit! Waarom zag ik dat al die jaren geleden niet in? En al die wijze lessen die er in staan, die zag ik dertig, veertig jaar geleden niet! 

Zoals dat in het klein kan gaan met boeken zo kan dat ook in het groot met het geloof gaan. Met de verhalen uit de Bijbel bijvoorbeeld. We kunnen dan zeggen: ik begrijp er niets van, wat God bedoelt. Maar dan, jaren later en met veel meer levenservaring, kijken we terug en zeggen: “nu valt het kwartje. Nu weet ik wat dit betekent, wie God voor mij en andere mensen is en wat  Hij ons wil zeggen. Eerst zag ik het niet, ik was er niet klaar voor, maar nu, nu zie ik het. 

Zo gaat het vaker in het leven. In de woorden van een andere “JC”: je gaat het pas zien als je het door hebt . 

Helaas, of gelukkig, komen we nooit op het punt dat we altijd alles zullen begrijpen wat de Heer ons in de Bijbel zegt. Zelfs de allerslimste Bijbelwetenschappers en de mensen met het diepste, meest gewortelde geloof, staan toch ook nog wel eens met hun ogen te knipperen hier en daar.

Ik denk toch dat dat niet erg is, het is goed dat we niet alles begrijpen, anders denken we nog dat wij God in onze achterzak hebben, en dat is geen hele eerbiedige gedachte. 

Maar toch: het is moeilijk om er mee om te gaan dat er mensen zijn, best veel mensen zijn, die wat wij wél zien, wél begrijpen zelf níet zien. Zelfs niet een beetje. 

We hebben het prachtige verhaal van Jezus Christus, die mens is geworden om alle mensen te redden van de zonde en de dood, we hebben de Bijbel, die grote bibliotheek vol verhalen over God en mens. 

We hebben tweeduizend jaar christelijke cultuur, we hebben de Kerk en de sacramenten die onze ziel levend maken, we hebben de Paus die zoveel wijze lessen voor ons heeft, we hebben Maria, de Moeder van God en talloze heiligen in de Hemel die onze voorspreker zijn, en toch zijn er mensen die zeggen: daar moeten we niks van weten.

Of erger nog, ze denken of zeggen: "weg ermee!".

Dat is niet iets nieuws: als mensen zeggen “dat is nu eenmaal de moderne tijd, met internet en wetenschap en enzovoorts” dan is dat niet zo. Dat is altijd al zo geweest.

Daar lezen we over in het evangelie van vandaag in de parabel van de Zaaier, of eigenlijk liever, de parabel van de Akkers, want daar gaat het verhaal eigenlijk over - in welke grond valt het woord van God? Is die akker daar wel klaar voor? 

Jezus brengt goed nieuws aan de mensen om hem heen, en toch zijn er veel mensen die Jezus en zijn woorden afwijzen. Hij vertelt deze parabel om aan de leerlingen uit te leggen hoe dat nou kan. Is het Woord van God niet sterk genoeg? Klopt er iets niet aan Jezus of wat hij te zeggen heeft? 

Er lijkt een tweedeling te zijn in de menselijke reactie op Gods geheimen. Er zijn er aan, zegt het Evangelie, “het gegeven is de Geheimen van het Rijk der Hemelen te kennen” en aan wie “het niet gegeven is”. 

De parabel spreekt dit ook uit en legt uit hoe dat komt, waarom het Goede Nieuws, het Evangelie, geen vrucht lijkt te dragen. Omdat het geloof geen wortel kan schieten bijvoorbeeld, of het beetje geloof wat er is overschaduwd wordt door alle zorgen van de wereld. 

Ze zijn er niet klaar voor. Er moet nog één en ander gebeuren. Sommige mensen hebben het nu te slecht om het Goede Nieuws te kunnen horen. De pijn moet eerst zakken, een plek krijgen, dan is er pas ruimte voor groei. Anderen hebben het juist te goed. Gods goede nieuws dringt niet meer door tussen alle winkelcatalogi en beursberichten. Maar ook daar kan nog van alles gebeuren wat voor nieuwe openingen kan zorgen. De wereld is immers onderworpen aan een “zinloos bestaan” en meer dingen van de wereld ophopen kan ons leven niet zinniger maken. 

Maar dat ga je pas zien als je het doorhebt.

En wanneer je het doorhebt, dan ga je er ook wat mee doen. Geloof in het evangelie is niet een soort passief weten, maar een kennis die je nieuw maakt en die je leven richting geeft. Je leven wordt er volledig anders van ook al blijf je dezelfde baan houden, blijf je lid van dezelfde familie en zie je nog steeds dezelfde mensen om je heen.

En je zal vrucht dragen, de zin die je dan in het leven vindt – de zin die God aan het leven gegeven heeft , zal je dan ook kunnen doorgeven aan anderen.

Aan dertig mensen, zestig mensen, misschien wel honderd mensen.

Als we tenslotte een tijd geen zin zien, onze wortels niet diep genoeg lijken te gaan, het dor en droog wordt om ons heen, moeten we niet wanhopen. Gods woord en Gods belofte bereiken altijd hun doel. Wat we eerst niet zagen, niet snapten, niet geloofden, kun je later wel zien, wel snappen, wel geloven.

Als wij ons voor Gods Woord open stellen geeft God ons ook de diepere wortels en vruchtbare grond.

Opdat we vrucht mogen blijven dragen.

Amen.

 

14e zondag door het jaar A

 

Vakantie met God

 

In die tijd sprak Jezus:
“Ik prijs U, Vader, Heer van hemel en aarde,
omdat Gij deze dingen verborgen gehouden hebt voor wijzen en verstandigen,
maar ze hebt geopenbaard aan kinderen.
Ja, Vader, zo heeft het U behaagd.
Alles is Mij door mijn Vader in handen gegeven. Niemand kent de Zoon, tenzij de Vader,
en niemand kent de Vader, tenzij de Zoon
en hij aan wie de Zoon Hem wil openbaren.
Komt allen tot Mij,
die uitgeput zijt en onder lasten gebukt,
en Ik zal u rust en verlichting schenken.
Neemt mijn juk op uw schouders en leert van Mij:
Ik ben zachtmoedig en nederig van hart;
en gij zult rust vinden voor uw zielen,
want mijn juk is zacht en mijn last is licht.”

 

Broeders en zusters, 

 

Wat een goede, sterke woorden horen we vandaag. “Komt allen tot mij die uitgeput zijt en onder lasten gebukt en Ik zal u rust en verlichting schenken.”. We staan voor de drempel van de grote vakantie en we hopen in de zomer te vinden wat we in de voorgaande maanden niet vonden; wat rust en verlichting. 

 

Het woord “vakantie” betekent dan ook dat je iets vrij maakt, iets beschikbaar maakt. Onbezet. Op de abdij van Egmond hier in de buurt staan de woorden “Vacare Deo” geschreven, dat betekent je “vrij maken voor God”. Pas als we uitputtende lasten neer kunnen leggen vinden we rust en verlichting. Vinden we God. 

 

Zo is het vaak in het mensenleven dat we denken dat alles van waarde een onmetelijke hoeveelheid vermoeiende inzet moet kosten. Dat is ook een beetje het refrein van deze tijd. Iedereen is zelf verantwoordelijk voor zijn geluk en gezondheid en succes, en als het tegen zit mag je naar niets of niemand wijzen, behalve naar jezelf. Had je maar nòg harder moeten werken! 

 

 Het christendom leert ons dat we genade en vergeving juist níet ontvangen omdat we er zo hard voor gewerkt hebben. Sterker nog, hoe harder je daarvoor gaat werken, des te meer extreme verplichtingen je jezelf oplegt om dat te verdienen hoe minder je er van zal zien. 

 

Als je gelooft dat genade, vergeving, leven met God afhangt van hoe slim, sterk en energiek je bent sluit je je ogen voor de waarheid: namelijk dat alles wat werkelijk goed is een gave is die wij om niet ontvangen. 

 

Als je je dat realiseert, verandert je leven. Dan wordt je verhouding met God en de mensen om je heen niet een verhouding tussen baas en werknemer of een relatie van voor-wat-hoort-wat , maar ontstaat een gemeenschap waarin er openheid kan zijn, waarin mensen er eenvoudigweg voor elkaar durven zijn. Het is misschien niet het meest grandioze, wereldschokkende inzicht maar als we er naar leven verandert het van alles, ook als je dagelijkse leven hetzelfde blijft.

 

Je mag nog steeds druk bezig zijn met de zorgen van alle dag, maar je weet dat niet alles van je af hoeft te hangen. 

 

Je kan geven zonder elke dag iets terug te verwachten, de rechterhand mag geven zonder dat de linkerhand het weet

 

Je mag vrij ontvangen wat anderen je willen geven zonder dat jezelf daar minder om hoeft te voelen. 

 

Je bent vrij om dankbaarheid te voelen  voor alles wat je zo ontvangen hebt

Tenslotte ben je vrij om een ander te geven wat nodig is, zonder angst of je er wel genoeg voor terugkrijgt of niet. 

 

Heel veel dingen in het leven blijven dan hetzelfde. Familie, vrienden, onze baan of onze vrijwilligerstaken. We hoeven niet per sé kluizenaar te worden, of de hele dag met een spandoek rond te lopen , voor dit of tegen dat. We hoeven niet per se een ingewikkeld dieet te volgen of moeilijke rituelen te voltrekken waarbij je geen woord verkeerd mag uitspreken….. En toch wordt alles anders. 

 

Maar toch wordt alles anders. 

 

De Japanners hebben een uitdrukking, en ik denk dat die hier ook van toepassing is. 

 

Voor de verlichting, hout hakken en waterhalen

Na de verlichting, hout hakken en waterhalen 

 

Hout hakken en waterhalen - de plicht van het dagelijks leven - is onontkoombaar. Maar de instelling waarmee je hout hakt en waterhaalt maakt alle verschil tussen een ondragelijke en een lichte last.  

 

Als we de eindeloze verplichtingen die we onszelf opleggen, die ons zwaar op de schouders liggen en ons zelfs in de blubber kunnen drukken - afgeven bij de Heer – die alles al gedragen heeft – dan kunnen we op pad naar dat rijk van vrijheid, waar rust is en verlichting. Een lichte last. 

 

Vakantie met God. 

 

Amen.

13e zondag door het Jaar A

 

Verkondiging 2 juli 2023, Laurentiuskerk Alkmaar

 

Beste vrienden,

Lang geleden, toen ik nog student was had ik een bijbaan op de beleggingslijn van een grote bank. Mensen die aandelen of opties wilden kopen belden ons dan en wij handelden die transactie af. De studenten die daar werkten waren natuurlijk vaak geïnteresseerd in allerlei soorten financiële producten en beleggingsstrategieën. Op een gegeven moment was er iets wat heel populair was. Het heette een “winstverdriedubbelaar”: een soort product dat beloofde dat je nóg sneller geld kon verdienen! 

 Het kwam er op neer dat je met geleend geld opties ging kopen om zo te speculeren op koerswinst. Zo kun je inderdaad veel geld verdienen…. Tot het misgaat. En natuurlijk ging het mis en bleven veel mensen met grote schulden achter. 

Maar tót het misging was het rázend populair! Want met een trucje veel geld verdienen - in plaats van met hard werken of met zorg en voorzichtigheid beleggen - dát zien veel mensen wel zitten.

De winstverdriedubbelaar is alweer lang verleden tijd, maar niet voordat het veel schade heeft aangericht. Maar de onderliggende valse belofte, snel en moeiteloos rijk worden, komt altijd terug – in steeds andere vormen. 

Ik las laatst een verhaal over Amerikaanse voorgangers die een aparte boodschap hebben. Ze zeggen dat als je hun leer navolgt en hen veel geld geeft dat je dan veel zegen terugkrijgt in deze wereld. Als je ze honderd dollar geeft krijg je een goede beoordeling op je werk, als je duizend dollar geeft ga je écht carrière maken en met tienduizend dollar kun je maar beter een eigen bedrijf beginnen, want dan gaan de Hemelse geldsluizen pas écht open! 

Die leer wordt het “welvaartsevangelie” genoemd en groeit in populariteit. Het is een leer die aansluit bij onze eigen natuurlijke wensen en gedachten. We willen het goed hebben in dit leven, we willen dat onze ouders en kinderen het goed hebben, en als ons welzijn – en onze welvaart! – ook nog een zetje van boven kan krijgen dan is dat mooi meegenomen! 

En als we dan ook nog eens God voor het karretje van onze wereldse ambities kunnen spannen wordt het leven nóg mooier, zo lijkt het toch. Niet eens meer: voor wat hoort wat , maar “voor wat hoort nog veel meer”. Dat is dus een soort religieuze winstverdriedubbelaar! Maar misschien hoeven we niet eens naar een Amerikaanse geldkerk om die gedachte in ons te herkennen.

Jezus spreekt in het Evangelie van deze zondag over het gevaar van dit soort valse beloftes, tegen de reflex om God als winstmodel te gebruiken. En dat is elke keer als wij “voor wat hoort wat” denken in onze relatie met God. Jezus  houdt zijn eigen Goede Boodschap voor. Hij lijkt stevige woorden te spreken maar het is ook een stevig probleem. 

“Wie vader of moeder meer bemint dan Mij,
is Mij niet waardig;
wie zoon of dochter meer bemint dan Mij,
is Mij niet waardig.
En wie zijn kruis niet opneemt en Mij volgt,
is Mij niet waardig.
Wie zijn leven vindt, zal het verliezen,
en wie zijn leven verliest om Mijnentwil,
zal het vinden.

Als we alleen maar bezig zijn met de zaken van deze wereld -  en de wereld in de tijd van de Bijbel bestond vooral uit het belang van de familie! – dan missen we de boodschap van Jezus, de boodschap van de Heer.

De boodschap van de Heer is groter en belangrijker dan de belangen van onszelf en de belangen van de wereld. Als we onze wereldse belangen vooraan zetten, belangrijker vinden dan het Evangelie, dan kunnen we die boodschap van bevrijding nooit begrijpen. Dan maken we onszelf nooit vrij van Aardse gedachten, van een Aardse logica.

Als we het evangelie volgen zijn op weg om vrijgemaakt te worden  van de angst om wat tekort te komen, de angst dat we alles om ons heen maar moeten vastgrijpen om ons bestaan veilig te stellen.

Vanuit het Evangelie krijgen we de empathie, en de kracht om anderen die wij tegenkomen te geven wat ze nodig hebben, als ook de kracht om te ontvangen wat je toekomt als je grote ambities hebt opgegeven. 

Maar in plaats van de hoop op winst en macht mogen we nu hopen op goede en vrije gaven, zoals wij ook de gaven die wij ontvangen hebben weer beschikbaar stellen voor anderen. Zo wordt het leven een plaats waar niet de ambitie en de zucht naar rijkdom heerst maar de bereidheid om te geven centraal staat. 

Paus Franciscus sprak kort geleden hier heel mooi over. Hij zei: de boom eet niet zijn eigen vruchten, de rivier drinkt niet haar eigen water. Alles wat leeft, bestaat omdat het zichzelf aan anderen geeft. 

Mogen wij ook die wijsheid, de wijsheid die de Heer ons in het Evangelie om niet schenkt, dan ook vrij ontvangen en op onze beurt gevend in het leven gaan staan.